Με τρύπησε , με δάγκωσε, με τραυμάτισε (ζώο)- Η πρώτης αντιμετώπιση του τραύματος

Τα τρυπήματα, τα τσιμπήματα και τα δήγματα ζώων, μπορεί να είναι επώδυνα ενώ σε άτομα με αλλεργίες μπορούν να προκαλέσουν αντίδραση σοκ και επιβάλλεται άμεση ιατρική περίθαλψη 

Το τσίμπημα είναι η αντίδραση ενός ζώου για να αμυνθεί στο φυσικό του περιβάλλον. Σε κάποιες περιπτώσεις ο άνθρωπος βρίσκεται στο φυσικό περιβάλλον των ζώων και η αλληλεπίδραση μεταξύ τους, έχει συνήθως δυσάρεστες συνέπειες με πόνο και ακαριαίες αλλεργικές αντιδράσεις.

Ο άνθρωπος, βρίσκεται συχνά αντιμέτωπος με τσιμπήματα, δήγματα και τρυπήματα όταν έρχεται σε "ασυνήθιστη" επαφή με ζώα.

Δράκαινα: Έχει αγκάθια που συνήθως λουόμενος τα πατάει. Η δράκαινα δεν έχει δηλητήριο , έχει νευροτοξίνη. Αν και το αίσθημα πόνου είναι μεγάλο η αντιμετώπιση είναι εύκολη. Αρκεί να βυθίσουμε το μέλος (πόδι/ χέρι) που έχει τρυπηθεί σε ένα δοχείο με πολύ ζεστό νερό (ΟΧΙ ΚΑΥΤΟ) με διάλυμα τρεις σταγόνες βάμμα ιωδίου (αποφεύγουμε το ιώδιο) για περίπου 10 λεπτά, ενώ ασκείται πίεση προς τα κάτω. Το ζεστό νερό και το βάμμα έχει την ιδιότητα να διαλύει τη νευροτοξίνη. Άμεσα το άτομο πρέπει να μεταφερθεί σε Υγειονομική Μονάδα.

Σκορπίνα: Δεν έχει δηλητήριο. Το τρύπημά της, προκαλεί ελαφρύ αιμορραγικό τραυματισμό.

Αχινός: Στην προσπάθειά του ζώου να αμυνθεί, απελευθερώνει τις ακτίδες του και προκαλεί τραυματισμό στον άνθρωπο. Δεν είναι απαραίτητο να αφαιρεθούν αγκάθια που είναι κάτω από το δέρμα καθώς ως ξένο σώμα θα τα αποβάλλει. Ωστόσο λόγω της ενόχλησης που προκαλεί, μπορεί να τοποθετηθεί κομπρέσα με λάδι, και με τσιμπιδάκι να γίνει αφαίρεση στα αγκάθια που ενοχλούν.

Μέδουσα (τσούχτρα): Αφαιρούμε τα υπολείμματα από τα πλοκάμια από την περιοχή που έχει έρθει σε επαφή με μια πετσέτα (ή κάρτα) ΔΕΝ ΤΑ ΑΓΓΙΖΟΥΜΕ. Πλένουμε το σημείο πολύ καλά με θαλασσινό νερό (αποφεύγουμε το γλυκό νερό) χωρίς να έρθουμε σε επαφή. Επαλείφουμε αντισταμινική αλοιφή. Σε αλλεργική αντίδραση παραπέμπουμε σε γιατρό/ Νοσοκομείο.

Μωβ Μέδουσα : Αφαιρούμε τα υπολείμματα από τα πλοκάμια από την περιοχή που έχει έρθει σε επαφή με μια πετσέτα (ή κάρτα) ΔΕΝ ΤΑ ΑΓΓΙΖΟΥΜΕ. Ξεπλένουμε το σημείο  με διάλυμα (1:1 νερό/ σόδα). Επαλείφουμε αντισταμινική αλοιφή. Σε αλλεργική αντίδραση παραπέμπουμε σε γιατρό/ Νοσοκομείο.

Μέλισσα/ σφίγγα: Αφαιρούμε το κεντρί αν είναι προεξέχει από το δέρμα, με τσιμπιδάκι. Πλένουμε το σημείο πολύ καλά  με νερό και σαπούνι. Τοποθετούμε πάγο κι επαλείφουμε με αντισταμινική αλοιφή. Σε αλλεργική αντίδραση παραπέμπουμε σε γιατρό/ Νοσοκομείο.

Σκορπιός: Έχει νευροτοξίνη. Πλένουμε το σημείο πολύ καλά  με σαπούνι και νερό. Τοποθετούμε πάγο κι επαλείφουμε με αντισταμινική αλοιφή. Παραπέμπουμε οπωσδήποτε σε γιατρό ή Νοσοκομείο.

Σαρανταποδαρούσα: Πλένουμε το σημείο πολύ καλά  με σαπούνι και νερό. Επαλείφουμε αντισταμινική αλοιφή. Σε αλλεργική αντίδραση παραπέμπουμε σε γιατρό/ Νοσοκομείο.

Τα δήγματα ζώων (και ανθρώπων) είναι από τα συνηθέστερα τραύματα που αντιμετωπίζονται στα τμήματα επειγόντων. Τα διαμπερή δήγματα επιμολύνονται αρκετά συχνά, όπως και τα δήγματα με μικρό στόμιο εισόδου καθώς καθαρίζονται δυσκολότερα. Πληροφορίες σχετικά με το είδος που προκάλεσε το δήγμα, η θέση του δήγματος, το βάθος του τραύματος καθορίζουν τη συνολική αντιμετώπιση του περιστατικού.

Μέλισσα/ Σφήκα: Αφαιρούμε το κεντρί αν είναι προεξέχει στο δέρμα με τσιμπιδάκι. Πλένουμε το σημείο πολύ καλά  με νερό και σαπούνι. Τοποθετούμε πάγο. Σε αλλεργική αντίδραση το άτομο άμεσα θα πρέπει να μεταφερθεί σε Νοσοκομείο, για περίθαλψη, παρακολούθηση και φαρμακευτική αγωγή.

Σκορπιός: Εκχύνει νευροτοξίνη. Πλένουμε το σημείο πολύ καλά  με σαπούνι και νερό. Τοποθετούμε πάγο. Σε αλλεργική αντίδραση το άτομο άμεσα θα πρέπει να μεταφερθεί σε Νοσοκομείο, για περίθαλψη, παρακολούθηση σε φαρμακευτική αγωγή.

 Σαρανταποδαρούσα: Πλένουμε το σημείο πολύ καλά  με σαπούνι και νερό. Επαλείφουμε αντισταμινική αλοιφή. Σε αλλεργική αντίδραση το άτομο άμεσα θα πρέπει να μεταφερθεί σε Νοσοκομείο, για περίθαλψη, παρακολούθηση σε φαρμακευτική αγωγή.

Τα δήγματα των ζώων είναι από τα συνηθέστερα τραύματα που αντιμετωπίζονται στα ΤΕΠ. Τα διαμπερή δήγματα επιμολύνονται πιο εύκολα, όπως και τα δήγματα με μικρό στόμιο εισόδου καθώς καθαρίζονται δυσκολότερα. Πληροφορίες σχετικά με το είδος που προκάλεσε το δήγμα, η θέση του δήγματος, το βάθος του τραύματος καθορίζουν τη συνολική αντιμετώπιση του περιστατικού.

Ποντίκι, Γάτα, Σκύλος: Πλένουμε το σημείο πολύ καλά  με σαπούνι και νερό. Περιποιούμαστε το τραύμα αν υπάρχει αιμορραγία (αντισηψία, γάζες, περίδεση). Απαραίτητη η μεταφορά στο Νοσοκομείο για ιατρική φροντίδα και χορήγηση εμβολιαστικού σχήματος.

Φίδι: Στην Ελλάδα υπάρχουν 22 είδη φιδιών από τα οποία ΜΟΝΟ η Οχιά είναι δηλητηριώδες και επικίνδυνο για τον άνθρωπο. Στη χώρα μας, εδώ και πολλά χρόνια δεν έχει σημειωθεί θάνατος από δήγμα φιδιού μετά από κατάλληλη αντιμετώπιση.

Διατηρήστε την ψυχραιμία σας, και καθησυχάστε το θύμα. Απομακρυνθείτε από τον κίνδυνο- εξασφαλίστε ότι το φίδι δε βρίσκεται κάπου κοντά σας ώστε αν επιτεθεί ξανά. Ξαπλώστε το θύμα στο έδαφος και μην του δώσετε να φάει ή να πιει. Καλέστε ΑΜΕΣΑ σε βοήθεια και περιγράψτε τις συνθήκες και το είδος του φιδιού (εφόσον το γνωρίζετε). Σε κάθε περίπτωση, θα πρέπει να μεταφέρουμε το άτομο στο Νοσοκομείο.

Αφαιρέστε σφιχτά ρούχα, ζώνες ή κοσμήματα που βρίσκονται κοντά στο σημείο του δήγματος, καθώς η περιοχή θα πρήζεται. Ξεπλύνετε ήπια το σημείο του δαγκώματος με νερό και σαπούνι ή με κάποιο αντισηπτικό. Ακινητοποιήστε το μέλος του δήγματος και κρατήστε το σημείο, πιο χαμηλά από το επίπεδο της καρδιάς ώστε να επιβραδύνετε την εξάπλωση του δηλητηρίου στον οργανισμό.

Εφαρμόστε ελαστικό επίδεσμο καλύπτοντας τη μεγαλύτερη επιφάνεια του μέλους - από κάτω προς τα πάνω- με ήπια περίδεση (περάστε το δάχτυλό σας κάτω από τον επίδεσμο) και ’’σημειώστε’’ το σημείο του δήγματος. Κάθε 15’- 25’ λύνετε και ξαναδένετε τον επίδεσμο προσαρμόζοντας εκ νέου την πίεση (λόγω του πρηξίματος στο μέλος).

[Το δηλητήριο του φιδιού εξαπλώνεται στο ανθρώπινο σώμα μέσω της λεμφικής κυκλοφορίας. Καθώς τα λεμφικά αγγεία είναι επιφανειακά (μεταξύ επιδερμίδας και δέρματος) η πίεση που θα εφαρμοστεί θα καθυστερήσει την προώθηση του δηλητηρίου στον οργανισμό. Για να αποβεί θανατηφόρο ένα δάγκωμα φιδιού επιδρά σε 4- 6 ώρες.]

* Χρήση αδρεναλίνης- EPIPEN/ ANAPEN μπορεί να χορηγηθεί με γνώση και εκπαίδευση από πάροχο Πρώτων Βοηθειών.

Προφύλαξη για τέτανο και λύσσα

Όλα τα δήγματα ζώων θα πρέπει να θεωρούνται δυνητικά επικίνδυνα για τη μετάδοση τετάνου. Σε περίπτωση πλήρους αντιτετανικού εμβολιασμού δεν απαιτείται περαιτέρω προφύλαξη. Σε περίπτωση άγνωστου ή ελλιπούς ιστορικού εμβολιασμού θα πρέπει άμεσα να χορηγηθεί αντιτοξίνη, με έναρξη εμβολιαστικού σχήματος. Σε περίπτωση πλήρους αρχικού εμβολιασμού αλλά μη χορήγησης αναμνηστικής δόσης αυτή χορηγείται άμεσα. Παρατίθενται οι ελληνικές οδηγίες από τον ΕΟΔΥ.

Δήγματα κοντά σε τεχνητές αρθρώσεις, σε σημεία με φλεβική ή λεμφική στάση επιμολύνονται συχνότερα. Οι λοιμώξεις από δήγματα συνήθως είναι πολυμικροβιακές (Pasteurella spp, staphylococci,Moraxella, Fusobacterium, Prevotella και Bacteroides) και σχετίζονται με τη χλωρίδα του στόματος του ζώου. Σε περίπτωση δήγματος από ασυνήθιστο ζώο (κροκόδειλος, χελώνα, ινγκουάνα κλπ.) καλό είναι να ζητείται η γνώμη λοιμωξιολόγου καθώς μπορεί να ενέχονται ασυνήθιστα παθογόνα. Οι διαβητικοί, και οι ανοσοκατεσταλμένοι μπορεί να κάνουν συχνότερα λοιμώξεις. Η μετάδοση άλλων μολυσματικών ασθενειών από δήγμα ανθρώπου (πχ HIV) είναι εξαιρετικά σπάνια. 

Σε όλες τις περιπτώσεις αν έχουμε διαγνωστεί με αλλεργίες ή κάτι μας ανησυχήσει ζητάμε ιατρική συμβουλή. Σε καμία περίπτωση δεν εφαρμόζουμε αιμοστατικό επίδεσμο, tourniquet, δέσιμο με πίεση.

Στο εμπόριο κυκλοφορούν κιτ, για την αντιμετώπιση τσιμπημάτων, ίσως σε κάποιες περιπτώσεις, είναι βοηθητικά.