Ακινητοποίηση Καταγμάτων σε εξωτερικό περιβάλλον

Σε εξωτερικό περιβάλλον, η ακινητοποίηση καταγμάτων (Splinting) δεν είναι απλή διαδικασία, καθώς απαιτείται προσοχή  σε αντιμετώπιση του τραυματία για τη μετέπειτα υγειονομική φροντίδα του

Η αντιμετώπιση ενός κατάγματος, σε εξωτερικό περιβάλλον, δεν περιορίζεται απαλά την τοποθέτηση νάρθηκα. Ο τραυματίας μπορεί να βρίσκεται σε απομακρυσμένο σημείο, σε δύσβατο έδαφος, σε περιβάλλον με υψηλή θερμοκρασία/ ψύχος, σε νερό ή συνεχιζόμενο κίνδυνο. 

Η ακινητοποίηση (Splinting) είναι μέρος της συνολικής φροντίδας του τραυματία και εκτός από τη μείωση του πόνου, στοχεύει στην πρόληψη περαιτέρω βλάβης, στην ελαχιστοποίηση της αιμορραγίας και στη διατήρηση της λειτουργικής κατάστασης του ασθενούς μέχρι την μεταφορά και την οριστική υγειονομική φροντίδα.

Ένα ασταθές κάταγμα μεγάλου οστού, όπως του μηριαίου, μπορεί να προκαλέσει σημαντική εσωτερική αιμορραγία μέσα σε λίγα λεπτά. Η καθυστέρηση στην αναγνώριση και σταθεροποίηση μπορεί να οδηγήσει σε υπογκαιμική καταπληξία, επιδείνωση της κυκλοφορίας και αυξημένη πιθανότητα μόνιμων επιπλοκών. Η ακινητοποίηση προηγείται πάντοτε και η αντιμετώπιση απειλητικών για τη ζωή καταστάσεων σύμφωνα με το Πρωτόκολλο MARCH-PAWS.

Βασικές Αρχές Αντιμετώπισης Καταγμάτων

Εκτίμηση πριν την ακινητοποίηση> Πριν τοποθετηθεί ο νάρθηκας, απαιτείται έλεγχος της νευροαγγειακής κατάστασης του μέλους (PMS Assessment):

Pulse (Παλμός): Έλεγχος παρουσίας περιφερικού παλμού.

Motor (Κινητικότητα): Δυνατότητα κίνησης δακτύλων ή άκρου.

Sensory (Αισθητικότητα): Αντίληψη αφής και αισθητικότητας.

Ο ίδιος έλεγχος επαναλαμβάνεται υποχρεωτικά μετά την ακινητοποίηση, ώστε να διαπιστωθεί ότι δεν έχει επηρεαστεί η κυκλοφορία ή η νευρική λειτουργία.

Επιλογή και Διαμόρφωση Νάρθηκα

Η σωστή ακινητοποίηση απαιτεί άκαμπτη και σταθερή υποστήριξη. Σε εύκαμπτους νάρθηκες (τύπου SAM Splint), η δημιουργία καμπύλης μορφής (C-curve ή reverse C-curve) αυξάνει σημαντικά τη μηχανική αντοχή του υλικού.

Ένας επίπεδος νάρθηκας χωρίς διαμόρφωση δεν παρέχει επαρκή σταθερότητα και μπορεί να επιτρέψει μετακίνηση του κατάγματος κατά τη μεταφορά.

Ακινητοποίηση Άρθρωσης και Οστών

Η βασική αρχή ακινητοποίησης σε κάταγμα οστού, ακινητοποιείται η άρθρωση πάνω και κάτω από την κάκωση. Σε τραυματισμό άρθρωσης, ακινητοποιούνται τα οστά που βρίσκονται εκατέρωθεν αυτής. Η προσπάθεια επαναφοράς παραμορφωμένου κατάγματος στο πεδίο αποφεύγεται, εκτός εάν υπάρχει απουσία σφυγμού ή απειλή απώλειας άκρου και το επιτρέπουν τα πρωτόκολλα της ομάδας.

Padding – Προστασία Ιστών: Τα κενά ανάμεσα στον νάρθηκα και το μέλος γεμίζονται με γάζες, ύφασμα ή μαλακό υλικό ώστε να μειωθούν τα σημεία πίεσης.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε αστραγάλους, γόνατα, αγκώνες, πτέρνες, οστικές προεξοχές. Η παρατεταμένη πίεση σε αυτά τα σημεία μπορεί να προκαλέσει ισχαιμία και νέκρωση ιστών.

Σταθεροποίηση του Νάρθηκα

Η τελική σταθεροποίηση γίνεται με ελαστικό επίδεσμο, tactical gauze, ιμάντες ή αυτοσχέδια μέσα. Η περίδεση πρέπει να είναι σταθερή αλλά όχι υπερβολικά σφιχτή. Μετά την εφαρμογή ελέγχεται ξανά η περιφερική κυκλοφορία. Η απώλεια παλμού, η ωχρότητα, η ψυχρότητα ή το μούδιασμα του άκρου αποτελούν ενδείξεις επικίνδυνης πίεσης.

Ειδικές Καταστάσεις

Κάταγμα Λεκάνης: Θεωρείται υψηλού κινδύνου λόγω πιθανής μαζικής εσωτερικής αιμορραγίας. Σε υποψία κατάγματος λεκάνης εφαρμόζεται Pelvic Binder στο ύψος των μειζόνων τροχαντήρων και όχι στην κοιλιακή χώρα. Η σωστή τοποθέτηση συμβάλλει στη μείωση της αιμορραγίας και στη σταθεροποίηση της πυέλου.

Ανοιχτά Κατάγματα: Καλύπτουμε το τραύμα με αποστειρωμένη γάζα, δεν επιχειρείται επαναφορά του οστού, ελέγχεται η αιμορραγία, ακολουθούνται τα πρωτόκολλα για αντιβιοτική κάλυψη όπου προβλέπεται. Τα ανοιχτά κατάγματα έχουν υψηλό κίνδυνο λοίμωξης και απαιτούν ταχεία διακομιδή.

Κατάγματα Μηριαίου: Προκαλούν έντονο μυϊκό σπασμό και μεγάλη αιμορραγία. Σε βαριά ή ογκώδη άτομα μπορεί να απαιτηθούν πολλαπλά σημεία σταθεροποίησης ή χρήση traction splint όπου επιτρέπεται από τα πρωτόκολλα και την εκπαίδευση του προσωπικού.

Παρακολούθηση και Μεταφορά: Η ακινητοποίηση δεν ολοκληρώνει τη φροντίδα. Ο τραυματίας παρακολουθείται συνεχώς για επιδείνωση επιπέδου συνείδησης, σημεία shock, αύξηση πόνου, αιμορραγία, μεταβολή κυκλοφορίας του άκρου.

Κατά την Μεταφορά πρέπει να παρέχεται αναφορά τύπου MIST:

Mechanism: Μηχανισμός κάκωσης

Injuries: Κακώσεις / κατάγματα

Signs: Ζωτικά σημεία και παρουσία παλμών

Treatment: Παρεμβάσεις που πραγματοποιήθηκαν

Γενικά, η αντιμετώπιση καταγμάτων σε εξωτερικό περιβάλλον απαιτεί ψυχραιμία, σωστή εκτίμηση και εφαρμογή οργανωμένων πρωτοκόλλων. Η σωστή ακινητοποίηση μειώνει τον πόνο, περιορίζει την αιμορραγία και προστατεύει τον τραυματία από δευτερογενείς κακώσεις μέχρι την οριστική ιατρική αντιμετώπιση.

______________

* Οδηγός T.C.C.C (Splinting)