Πτώση ανθρώπου στη θάλασσα (MAN OVERBOARD)- Από το δευτερόλεπτο του συμβάντος, μέχρι την ανάσυρση

Η στιγμή που κάποιος πέφτει στη θάλασσα δεν είναι απλώς ένα ατύχημα, καθώς σε δευτερόλεπτα, θα πρέπει να ολοκληρωθεί με ασφάλεια ο εντοπισμός και η ανάσυρση του κινδυνεύοντα από το νερό  

Η εκπαίδευση στη διαχείριση ενός ατυχήματος εν πλω, δε μπορεί να θεωρείται προαιρετική. Οφείλει να αποτελεί βασικό πεδίο στις σχολές ταχυπλόων σκαφών, στις σχολές ιστιοπλοΐας, αλλά και στα πληρώματα περιπολικών πλοίων και σκαφών. Η απουσία εκπαίδευσης δημιουργεί "ψευδαίσθηση ελέγχου" και μπορεί να επιφέρει επιχειρησιακή χαλαρότητα πάνω στο κατάστρωμα.

Χωρίς εμπειρία και σχετική εκπαίδευση, η πρώτη αντίδραση, όταν κάποιος πέσει στη θάλασσα από το κατάστρωμα ενός σκάφους, σχεδόν πάντα, είναι λανθασμένη. Πανικός, φωνές, αποσπαστικές κινήσεις. Κάποιος τρέχει στο τιμόνι χωρίς σχέδιο, άλλος ψάχνει σωσίβιο, κάποιος άλλος παραμένει παθητικός. Κανείς όμως, δεν αναλαμβάνει τον έλεγχο. Και είναι η στιγμή που διαδοχικά λάθη μπορεί να επιφέρουν μοιραία κατάληξη. 

Η θάλασσα δεν συγχωρεί την απώλεια οπτικής επαφής.

Το βασικό λάθος όταν κάποιος πέσει στο νερό, είναι ότι ο χειριστή και οι επιβαίνοντες, χάνουν το άτομο από τα μάτια τους. Ένα κύμα, ένας ελιγμός το δευτερόλεπτο που το βλέμμα αποσύρεται και ο άνθρωπος εξαφανίζεται μέσα σε έναν τεράστιο, δυναμικό όγκο νερού.

Η ψευδαίσθηση του “θα τον βρούμε”

Ακόμη και σε ιδανικές συνθήκες ορατότητας, ο εντοπισμός ανθρώπου στη θάλασσα είναι εξαιρετικά δύσκολος. Το κεφάλι εμφανίζεται και εξαφανίζεται λόγω κυματισμού. Το σώμα δεν ξεχωρίζει- παρασύρεται. Αν χαθεί η οπτική επαφή, το περιστατικό παύει να είναι διάσωση και μετατρέπεται σε επιχείρηση αναζήτησης. Και η αναζήτηση στη θάλασσα είναι μία από τις πιο απαιτητικές επιχειρησιακές διαδικασίες, ακόμη και για επαγγελματίες.

Το σκάφος, καθορίζει το σενάριο

Η πτώση στο νερό δεν είναι ενιαίο περιστατικό. Ο τύπος του σκάφους καθορίζει τον χρόνο αντίδρασης, τη δυσκολία και το επίπεδο κινδύνου.

Πτώση από ιστιοπλοϊκό- Η δυσκολία της επιστροφής

Σε ιστιοπλοϊκό, το κρίσιμο πρόβλημα δεν είναι η πτώση, είναι η επαναπροσέγγιση. Το σκάφος δεν “επιστρέφει” άμεσα, καθώς υπόκειται σε αεροδυναμικές και υδροδυναμικές δυνάμεις. Η ταχύτητα και η κατεύθυνση εξαρτώνται από τον άνεμο, τη ρύθμιση των πανιών και τη γωνία πλεύσης.

Η επιστροφή απαιτεί, ελεγχόμενη αλλαγή πορείας, σωστή εκτέλεση ελιγμών (tack / gybe) και  εκτίμηση μετατόπισης (drift) λόγω ανέμου και ρευμάτων. Σε δυσμενείς συνθήκες, το σκάφος απομακρύνεται γρήγορα, ενώ το άτομο παρασύρεται σε διαφορετική κατεύθυνση. Η επιστροφή δεν είναι άμεση, είναι διαδικασία. Και αυτή η καθυστέρηση κοστίζει.

Πτώση κοντά σε ταχύπλοο- Ο "αόρατος" κίνδυνος της προπέλας

Σε ταχύπλοο, ο κίνδυνος δεν περιορίζεται στην απώλεια οπτικής επαφής. Είναι ο άμεσος και μηχανικός τραυματισμός.

Η προπέλα σε λειτουργία, δημιουργεί ισχυρή αναρρόφηση (propeller wash), έντονους στροβιλισμούς. Ένα άτομο κοντά στην πρύμνη μπορεί να παρασυρθεί προς την προπέλα, να τραυματιστεί ακόμη και σε προσπάθεια του χειριστή να απομακρυνθεί. Καθώς οι τραυματισμοί από τις λεπίδες της προπέλας είναι πολυτραυματικοί, ο κινδυνεύοντας μέσα στο νερό, μπορεί να υποστεί πολλαπλά τραύματα σε δευτερόλεπτα, σε καταστάσεις με υψηλή θνησιμότητα.

Το πιο επικίνδυνο σενάριο- Πτώση του χειριστή

Σε αυτό το σημείο, αν ο χειριστής πέσει στη θάλασσα, η έννοια του ελέγχου καταρρέει πλήρως, το σκάφος , λόγω αδράνειας, συνεχίζει την πορεία του, ακόμα και με την αποκόλληση του "quick stop" από το διακόπτη το σκάφος δε θα σταματήσει άμεσα, ενώ η απόσταση αυξάνεται σε δευτερόλεπτα. Ο άνθρωπος στο νερό χάνει οπτική επαφή με το σκάφος, το οποίο απομακρύνεται. Και το σκάφος χάνεται από τον άνθρωπο καθώς ο χειριστής βρίσκεται στο νερό.

Αν υπάρχει δεύτερο άτομο onboard, ωστόσο μπορεί να μη γνωρίζει να χειριστεί το πηδάλιο (τιμόνι, λαγουδέρα), να μην κατανοεί το σύστημα ασφαλείας (kill switch), μπορεί να μην έχει καν πρόσβαση σε δεύτερο quick stop για να επανακινήσει τη μηχανή του σκάφους και τότε, το πλωτό μέσο, μετατρέπεται σε ανεξέλεγκτο μέσο. Και δεν είναι θεωρία. Είναι καταγεγραμμένη πραγματικότητα.

Η κατάρρευση του πληρώματος

Σε συνθήκες πίεσης, ένα μη εκπαιδευμένο πλήρωμα δεν λειτουργεί ως σύστημα. Λειτουργεί αποσπασματικά. Η έλλειψη εκπαίδευσης δεν φαίνεται σε ήρεμες συνθήκες, αποκαλύπτεται τη στιγμή που όλα καταρρέουν ταυτόχρονα, και τότε, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι «Τι εξοπλισμό έχεις;» Αλλά αν, «Μπορείς να πάρεις αποφάσεις υπό πίεση;»

Η εξέλιξη του συμβάντος

Η πραγματικότητα που δεν λέγεται

Η πτώση στο νερό - δεν είναι στατικό γεγονός - είναι ένα δυναμικό συμβάν που εξελίσσεται συνεχώς, καθώς το άτομο παρασύρεται, η θερμοκρασία σώματος μειώνεται, η κόπωση αυξάνεται, η αντίληψη μειώνεται, και όσο περνά ο χρόνος, το παράθυρο επιβίωσης περιορίζεται.

Τι κάνει τη διαφορά; Δεν επικρατεί ο πιο δυνατός. Δεν επικρατεί ο πιο έμπειρος. Επικρατεί αυτός που διατηρεί οπτική επαφή, αντιδρά άμεσα, κατανοεί το περιβάλλον, λαμβάνει αποφάσεις χωρίς καθυστέρηση

Το τελικό ερώτημα: Αν μέσα στα επόμενα 3'', κάποιος πέσει στη θάλασσα από το κατάστρωμα πλωτού μέσου- σε ιστιοπλοϊκό με άνεμο, σε ταχύπλοο με ενεργή προπέλα, ή εσύ ο ίδιος ως ο χειριστής του πλωτού μέσου βρεθείς στο νερό- τι θα κάνεις;..

Γιατί σε αυτή τη συνθήκη, δεν υπάρχει θεωρία. Υπάρχει μόνο ό,τι έχεις εκπαιδεύσει τον εαυτό σου να ανταποκρίνεται. Και η θάλασσα δεν συγχωρεί καθυστερήσεις.

_______

* από δημοσίευση "SEAID Blogger"