Πνιγμός: Τα σιωπηλά ατυχήματα της θάλασσας

Ο πνιγμός είναι μία "περίπλοκη" στην αντίληψη κατάσταση έκτακτης ανάγκης, οι περισσότεροι έχουν την εντύπωση ότι κάποιος που πνίγεται θα φωνάζει βοήθεια, θα πετάει νερά και θα κουνάει απεγνωσμένα τα χέρια του, στην πραγματικότητα, συμβαίνει το αντίθετο

Ο πραγματικός πνιγμός είναι συνήθως αθόρυβος, ύπουλος και εξελίσσεται μέσα σε ελάχιστα δευτερόλεπτα, χωρίς να γίνει εύκολα αντιληπτός από όσους βρίσκονται γύρω.

Ο Αμερικανός ειδικός στην υδάτινη ασφάλεια, Dr. Francesco A. Pia, περιέγραψε πρώτος την «Ενστικτώδη Αντίδραση Πνιγμού» (Instinctive Drowning Response), δηλαδή την αυτόματη αντίδραση του ανθρώπινου οργανισμού όταν αδυνατεί να παραμείνει στην επιφάνεια του νερού. Κατά τη διάρκεια αυτής της αντίδρασης, ο άνθρωπος δεν ελέγχει συνειδητά τις κινήσεις του και όλες οι δυνάμεις του οργανισμού επικεντρώνονται αποκλειστικά στην προσπάθεια να εξασφαλιστεί η επόμενη αναπνοή.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, το άτομο που πνίγεται δεν μπορεί να καλέσει σε βοήθεια. Το στόμα του ανεβαίνει για ελάχιστα μόνο δευτερόλεπτα πάνω από την επιφάνεια του νερού, ίσα-ίσα για να εκπνεύσει και να εισπνεύσει γρήγορα, πριν βυθιστεί ξανά. Δεν υπάρχει αρκετός χρόνος για να φωνάξει ή να αρθρώσει λέξεις. Παράλληλα, τα χέρια του δεν σηκώνονται στον αέρα ζητώντας βοήθεια. Ενστικτωδώς απλώνονται στα πλάγια και πιέζουν το νερό προς τα κάτω, σε μια προσπάθεια να ανασηκωθεί το σώμα και να εξασφαλιστεί ακόμη μία ανάσα.

Την ίδια στιγμή, το άτομο δεν μπορεί να κολυμπήσει προς την ακτή, να κινηθεί προς ένα σωσίβιο ή ακόμη και να αρπάξει ένα μέσο διάσωσης που βρίσκεται πολύ κοντά του. Το σώμα παραμένει σχεδόν σε κατακόρυφη θέση μέσα στο νερό, ενώ τα πόδια δεν εκτελούν αποτελεσματικές κινήσεις που θα μπορούσαν να το κρατήσουν στην επιφάνεια. Χωρίς άμεση παρέμβαση άλλου ατόμου, ιδανικά ενός πιστοποιημένου ναυαγοσώστη, η κατάσταση αυτή διαρκεί συνήθως μόλις 20 έως 60 δευτερόλεπτα, πριν το άτομο βυθιστεί πλήρως.

Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι κάποιος που φωνάζει «βοήθεια» δεν βρίσκεται σε κίνδυνο. Αντίθετα, χρειάζεται και αυτός άμεση βοήθεια. Ωστόσο, το γεγονός ότι μπορεί ακόμη να φωνάξει δείχνει ότι διατηρεί προσωρινά τη δυνατότητα να αναπνέει και ίσως να συμμετάσχει στην αυτοδιάσωσή του, για παράδειγμα πιάνοντας ένα σωσίβιο. Ο πραγματικός πνιγμός, όμως, είναι σχεδόν πάντα σιωπηλός. Ίσως η πιο χαρακτηριστική ένδειξη ότι κάποιος πνίγεται είναι πως δεν μοιάζει να πνίγεται.

Για τους γονείς, απαραίτητη υπενθύμιση,  τα παιδιά όταν παίζουν στη θάλασσα ή στην πισίνα γελούν, φωνάζουν και κάνουν θόρυβο. Αν ξαφνικά επικρατήσει σιωπή, μην την αγνοήσετε, αναζητήστε αμέσως το παιδί και βεβαιωθείτε ότι είναι ασφαλές. Η ησυχία μέσα στο νερό μπορεί να είναι πολύ πιο ανησυχητική από τις φωνές, γιατί ο πραγματικός πνιγμός δεν συνοδεύεται από κραυγές, αλλά από μια αθόρυβη μάχη για την επόμενη ανάσα.