«Σε ανάσυρση ατόμου από το νερό, για το οποίο δηλώνεται θάνατος, δεν αποδίδει και την αιτία θανάτου»

Η ανάσυρση ενός ατόμου χωρίς αισθήσεις ή χωρίς σημεία ζωής από το νερό- στη θάλασσα ή την πισίνα -αναφέρεται συνήθως, ως «πνίγηκε», ωστόσο όμως, η παρουσία ενός ανθρώπου στο νερό δεν αποδίδει από μόνη της αιτία θανάτου τον πνιγμό

Το κρίσιμο ερώτημα που τίθεται, όταν ενα ατομο εντοπιζεται και ανασυρεται απο το νερο, είναι αν κατέληξε εξαιτίας της βύθισης στο νερό ή ένα παθολογικό αιτιο προηγήθηκε και προκαλεσε τη βύθισή του;

Ως πνιγμός ορίζεται η διαδικασία κατά την οποία προκαλείται αναπνευστική δυσχέρεια λόγω βύθισης ή εμβάπτισης σε υγρό. Στην περίπτωση αυτή, η αδυναμία αποτελεσματικής αναπνοής οδηγεί σε υποξαιμία και υποξία, απώλεια συνείδησης και, εφόσον δεν υπάρξει έγκαιρη διάσωση και αναζωογόνηση, σε καρδιακή ανακοπή και θάνατο.

Επιστημονικά, στον πνιγμό υπάρχει αιτιώδης ακολουθία, βύθιση με συνέπεια αναπνευστική δυσχέρεια και υποξία,  απώλεια συνείδησης και καρδιακή ανακοπή.

Η παρουσία νερού στους αεραγωγούς ή στους πνεύμονες μπορεί να αποτελεί εύρημα, όμως η διάγνωση του πνιγμού δεν πρέπει να στηρίζεται σε ένα και μόνο στοιχείο. Απαιτεί συνεκτίμηση των συνθηκών του περιστατικού, των μαρτυριών, των κλινικών δεδομένων και ιατροδικαστικων και εργαστηριακών ευρημάτων.

Όταν ένας άνθρωπος κολυμπάει ή βρίσκεται  στο νερό, και υποστεί οξύ παθολογικό επεισόδιο, όπως σοβαρή καρδιακή αρρυθμία, οξύ στεφανιαίο επεισόδιο, εγκεφαλικό επεισόδιο, επιληπτική κρίση ή άλλη αιφνίδια διαταραχή της συνείδησης, θα έχει απώλεια συνείδησης ή αδυναμία, με συνέπεια τη βύθιση και πιθανή εισρόφηση νερού.

Εδώ βρίσκεται και η ουσιαστική διαφορά. Η εισρόφηση νερού μετά την απώλεια συνείδησης, μπορεί να αποτελεί συνέπεια ενός παθολογικού επεισοδίου, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις ο πνιγμός μπορεί να συμμετέχει τελικά στον μηχανισμό θανάτου.

Ένα καρδιολογικό ή νευρολογικό επεισόδιο μπορεί να προκαλέσει την κατάρρευση μέσα στο νερό και στη συνέχεια η βύθιση και η υποξία να επιβαρύνουν καθοριστικά την κατάσταση. Γι' αυτό είναι σημαντικό να διακρίνονται, η αιτία που προκάλεσε το αρχικό συμβάν, ο μηχανισμός που ακολούθησε και η τελική αιτία θανάτου. Και δεν είναι απαραίτητα ταυτόσημες.

Εχει σημασία, στην περιγραφη του περιστατικου πριν την ιατροδικστικη εκθεση η  εικόνα που παρουσίαζε το άτομο πριν χαθεί κάτω από την επιφάνεια. Ένα περιστατικό πνιγμού δεν συνοδεύεται υποχρεωτικά από φωνές, έντονο έκκληση για βοήθεια ή θεαματικές κινήσεις. Η αναπνευστική δυσχέρεια μπορεί να εξελίσσεται γρήγορα και σχετικά αθόρυβα. Ενώ η αιφνίδια κατάρρευση, χωρίς προηγούμενη εμφανή προσπάθεια διατήρησης στην επιφάνεια, μπορεί να δημιουργήσει υποψία για παθολογικό συμβάν, δεν αποτελεί, όμως, από μόνη της απόδειξη.

Οι μαρτυρίες των ναυαγοσωστών και των αυτοπτών μαρτύρων έχουν ιδιαίτερη σημασία, στο πλαισιο της εξετασης της καταστασης (προανακριση) πώς κολυμπούσε το άτομο, αν σταμάτησε ξαφνικά, αν παρουσίασε ασυνήθιστες κινήσεις, αν φάνηκε να δυσκολεύεται να αναπνεύσει, αν έχασε απότομα τη στήριξή του ή αν βυθίστηκε χωρίς εμφανή αντίδραση.

Η ασφαλής διάκριση μεταξύ πρωτογενούς πνιγμού, παθολογικού συμβάντος που οδήγησε στη βύθιση ή συνδυασμού των δύο απαιτεί συνολική διερεύνηση, και προκύπτει κατά΄την ολοκλήρωση της ιατροδικαστικής έκθεσης. Αφου εχουν ληφθει, ιστορικό, περιστάσεις του συμβάντος, νεκροψία-νεκροτομή, ιστολογικές και τοξικολογικές εξετάσεις και αξιολόγηση πιθανών καρδιολογικών, νευρολογικών ή άλλων παθολογικών αιτίων.

Το γεγονός ότι ένας άνθρωπος ανασύρθηκε από το νερό περιγράφει τον τόπο και τις συνθήκες στις οποίες εντοπίστηκε. Δεν καθορίζει αυτομάτως την αιτία του θανάτου του. Και αυτή η διάκριση είναι κρίσιμη, όχι μόνο επιστημονικά και ιατροδικαστικά, αλλά και για την ορθή καταγραφή και δημοσιοποίηση κάθε περιστατικού σε υδάτινο περιβάλλον.